از بازگشت بزرگان به سنگلج تا مطالبه احیای اداره تئاتر
به گزارش سینمارسانه، مراسم نکوداشت شصت‌ویک‌سالگی تماشاخانه سنگلج، قدیمی‌ترین تماشاخانه تهران، با حضور مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی و جمعی از هنرمندان پیشکسوت برگزار شد. در این مراسم، حاضران با اشاره به جایگاه تاریخی سنگلج در شکل‌گیری و گسترش نمایش ایرانی، بر ضرورت حمایت ساختاری از گروه‌های نمایشی، احیای اداره تئاتر، تأمین منابع مالی و بازگشت هنرمندان پیشکسوت به صحنه تأکید کردند.
شفیعی: بزرگان تئاتر به سنگلج بازگردند
مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تأکید بر ضرورت حضور چهره‌های شاخص در تماشاخانه سنگلج گفت: «اگر می‌خواهیم سنگلج به دوران اوج خود بازگردد، باید راه حضور بزرگان در این تماشاخانه هموار شود.» او در همین راستا از اکبر زنجان‌پور، اسماعیل خلج، داود فتحعلی‌بیگی و ایرج راد دعوت کرد تا برای سال آینده تولیداتی را آماده کنند و در این تماشاخانه روی صحنه ببرند.
شفیعی با انتقاد از بازنمایی‌های منفی درباره وضعیت تئاتر در جامعه و رسانه‌ها، اعتبار این هنر را وابسته به حضور بزرگان و پیشکسوتان آن دانست و تأکید کرد که تئاتر هنری شریف و اثرگذار است و باید با مراقبت درباره آن سخن گفت تا تصویر درستی از این هنر به جامعه و نهادهای تصمیم‌گیر منتقل شود. او همچنین خواستار همراهی مجلس و دولت برای حمایت از تئاتر شد.
معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از تصویب تشکیل «شورای عالی هنر» به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور خبر داد و گفت این شورا با هدف استفاده از ظرفیت نهادهای اقتصادی و مدیریتی برای حمایت از هنر تشکیل می‌شود. به گفته او، این شورا در سطح ملی با حضور مدیران اقتصادی، سازمان برنامه و بودجه و هنرمندان شاخص فعالیت خواهد کرد و در استان‌ها نیز استانداران ریاست آن را برعهده خواهند داشت. ایرج راد نیز به‌عنوان نماینده حوزه تئاتر در این شورا حضور دارد تا مطالبات و برنامه‌های این حوزه را پیگیری کند.
شفیعی با اشاره به توسعه زیرساخت‌های فیزیکی تئاتر در شهرهایی چون رشت، سمنان، کرمان و استان مرکزی، مشکل اصلی را نبود سازوکارهای اجرایی و حمایتی مناسب دانست. او تأکید کرد که تثبیت گروه‌های نمایشی در سالن‌ها و فراهم کردن امکان اجرای آثار شاخص در شهرهای مختلف، از نیازهای مهم تئاتر کشور است. به گفته او، تئاتر ایران از نیروی انسانی خلاق و مخاطبان علاقه‌مند برخوردار است، اما باید میان سالن‌ها، هنرمندان و تماشاگران پیوندی اصولی ایجاد شود.
او همچنین از پیگیری برای اختصاص سازه‌های تبلیغاتی ثابت در سطح شهر تهران به تئاتر خبر داد و احیای تبلیغات محیطی را در کنار ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی فضای مجازی، از اقدامات مورد توجه مدیران این حوزه برشمرد.
نادری: سنگلج می‌تواند مرکز تئاتر ایرانی شود
اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، با اشاره به خاطرات خود از دوران بازسازی تماشاخانه سنگلج، بر اهمیت تاریخی این مجموعه تأکید کرد. او با یادآوری اسناد و عکس‌های قدیمی این تماشاخانه گفت سنگلج در دوره‌ای خاستگاه نمایش ایرانی بود و با استقرار گروه هنر ملی و شکل‌گیری گروه‌های نمایشی، از جمله گروه‌هایی که زنده‌یاد داود رشیدی و رکن‌الدین خسروی در آن‌ها فعالیت داشتند، نقشی مؤثر در جریان تئاتر کشور ایفا کرد.
نادری با اشاره به ارتباط سنگلج با گروه‌های نمایشی شهرستان‌ها افزود که در گذشته، آثار اجراشده در این تماشاخانه طی چند ماه در شهرهای دیگر نیز روی صحنه می‌رفتند و الگویی حرفه‌ای برای تولید و گسترش نمایش ایرانی شکل گرفته بود.
مدیرکل هنرهای نمایشی در ادامه به موضوع ساختمان مجاور سنگلج اشاره کرد و گفت شهرداری تهران این بنا را تخریب کرده، در حالی که مطالبه مجموعه تئاتر واگذاری آن برای توسعه تماشاخانه بود. قرار بود با تغییر کاربری این ساختمان، پلاتو، حیاط مناسب و دو سالن جدید به مجموعه اضافه شود. به گفته نادری، در مذاکرات بعدی پیشنهاد شد بخشی از مجتمع احتمالی آینده به مرکز فرهنگی، گالری و سالن تئاتر اختصاص یابد، اما این طرح به‌دلیل تغییر اولویت‌های عمرانی در شرایط جنگی فعلاً مسکوت مانده است.
او همچنین از پیگیری برای باز شدن خیابان مجاور سنگلج پس از ساعت اداری و از ساعت ۱۶ به بعد، با هدف تسهیل تردد و پارک خودروهای مخاطبان خبر داد.
نادری با تأکید بر ظرفیت سنگلج برای بازیابی جایگاه پیشین خود، از برنامه‌ریزی برای استقرار رویداد «روبنا» با هدایت رحمت امینی در این تماشاخانه سخن گفت. به گفته او، امینی طی سال‌های گذشته با محوریت نمایش‌های ایرانی در دانشگاه، دانشجویان را به خوانش تازه از تئاتر ایران و اقتباس از آثار ایرانی ترغیب کرده است. هدف از این همکاری، تبدیل سنگلج به پایگاهی برای نمایش ایرانی با مشارکت هنرمندان پیشکسوت، جوانان و استادان دانشگاهی است.
امیرسلیمانی: برای جوانان تئاتر «تیم امید» تشکیل دهیم
سعید امیرسلیمانی، بازیگر و کارگردان پیشکسوت تئاتر و سینما، با اشاره به سال‌ها فعالیت خود در تماشاخانه سنگلج گفت در دوران فعالیت در اداره تئاتر، گروه‌ها موظف بودند سالانه یک یا دو اثر نمایشی در این سالن اجرا کنند و او نیز آثار متعددی را در این مجموعه روی صحنه برده است.
او با قدردانی از پیگیری‌های اتابک نادری برای سنگلج، پیشنهاد کرد در کنار هنرمندان باسابقه، پروژه‌ای برای پرورش جوانان دانشگاهی تعریف شود و «تیم امید» تئاتر با بهره‌گیری از مربیان و هنرمندان باتجربه شکل بگیرد. امیرسلیمانی تأکید کرد احیای اجرای متون اصیل ایرانی و آموزش اصولی نسل جدید می‌تواند زمینه ظهور استعدادهای برجسته آینده را فراهم کند.
زنجان‌پور: حمایت از تئاتر وظیفه دولت است
اکبر زنجان‌پور با تأکید بر ضرورت حل ریشه‌ای مشکلات تئاتر گفت حمایت از هنر نمایش وظیفه دولت است، نه لطف نهادهای مختلف. او معتقد بود مسائلی مانند دسترسی به امکانات شهری و حمایت از اجراها باید از طریق قانون‌گذاری و پیگیری اصولی حل شوند و اقدامات مقطعی و وعده‌های کوتاه‌مدت نمی‌توانند مشکلات این حوزه را برطرف کنند.
جواد انصافی، هنرمند پیشکسوت نمایش‌های آیینی و سنتی، نیز با اشاره به کمبود امکانات تبلیغاتی گفت در گذشته گروه‌های تئاتری از اختصاص بنرهای شهری برای معرفی اجراهای خود برخوردار بودند و دست‌کم ۱۰ سازه تبلیغاتی در سطح شهر تهران به هر اجرا اختصاص پیدا می‌کرد. او خواستار احیای این ظرفیت، بازگشت تیزرهای رایگان تلویزیونی و اختصاص دوباره کمک‌هزینه‌های مالی به گروه‌های نمایشی شد. به گفته مدیریت تماشاخانه سنگلج، از انصافی دعوت شده است نمایشی را برای نوروز ۱۴۰۶ در این مجموعه روی صحنه ببرد.
خلج و راد بر ضرورت اصلاح ساختار تئاتر تأکید کردند
اسماعیل خلج با ابراز خرسندی از حضور مدیرانی برخاسته از بدنه تئاتر در مسئولیت‌های مدیریتی، ابراز امیدواری کرد که مطالبات هنرمندان با جدیت بیشتری پیگیری شود. او حضور مدیرانی آشنا با دشواری‌ها و شرایط کار تئاتر را عاملی برای تقویت امید به تحقق عدالت و احقاق حقوق هنرمندان دانست.
ایرج راد نیز با اشاره به پیوند تاریخی تماشاخانه سنگلج و اداره تئاتر، این ارتباط را از عوامل اصلی شکوفایی نمایش در گذشته معرفی کرد. او با انتقاد از وضعیت ساختمان اداره تئاتر که سال‌هاست بلااستفاده مانده، گفت نبود گروه‌های منسجم نمایشی از دلایل آشفتگی وضعیت کنونی تئاتر است.
راد تأکید کرد برای هر گروه نمایشی باید سرپرست، کارگردان و بازیگران مشخص و بودجه‌ای معین برای تولید آثار در نظر گرفته شود. به گفته او، انتظار از هنرمندان برای کار بدون دستمزد یا تأمین هزینه‌ها از جیب شخصی و سپس اتکا به فروش بلیت، نمی‌تواند به ساماندهی تئاتر منجر شود. او بازسازی اداره تئاتر و ایجاد ساختاری مناسب برای استقرار گروه‌ها را راهی برای بازگشت سنگلج به دوران اوج و ساماندهی تئاتر تهران دانست.
تقی‌پور: نبود حمایت موجب هدررفت سرمایه‌های انسانی می‌شود
آتش تقی‌پور نیز با تأکید بر ضرورت عبور از شعار و حرکت به سمت ایجاد ساختارهای عملیاتی، تأمین حقوق و معیشت عوامل تئاتر، از کارگران صحنه تا بازیگران و کارگردانان، را ضروری دانست. او با اشاره به ظرفیت تئاتر برای تأثیرگذاری فرهنگی و حضور در جشنواره‌های بین‌المللی، تأکید کرد که تحقق این اهداف بدون اختصاص سالن و بودجه مشخص به گروه‌های نمایشی امکان‌پذیر نیست.
تقی‌پور هشدار داد که نبود حمایت مادی و معنوی، هنرمندان را برای تأمین معاش به مسیرهایی سوق می‌دهد که با شأن هنر سازگار نیست و در نهایت موجب هدررفت نیروی انسانی، انرژی، زمان و منابع مالی کشور می‌شود.
تقدیر از مجید افشار، پیشکسوت نمایش‌های سنتی و سیاه‌بازی
در بخش پایانی مراسم، از مجید افشار، هنرمند پیشکسوت نمایش‌های سنتی و سیاه‌بازی، تقدیر شد. داود فتحعلی‌بیگی با مرور کارنامه او به تجربه کم‌نظیرش در اجرای سیاه‌بازی به شیوه سنتی روی «آب‌انبار» اشاره کرد؛ شیوه‌ای که در آن تخته‌ای روی آب‌انبار قرار می‌گرفت و تماشاگران گرداگرد محل اجرا می‌نشستند.
فتحعلی‌بیگی این شیوه را بخشی مهم از تاریخ تماشاخانه‌های سنتی ایران دانست و ابراز امیدواری کرد فضایی ویژه با مختصات سنتی برای اجرای چنین نمایش‌هایی فراهم شود. او همچنین با اشاره به پیگیری‌های مدیران حاضر در مراسم برای توسعه سنگلج، ابراز امیدواری کرد که با حمایت مؤثر از این مجموعه، مطالبات دیرینه هنرمندان تئاتر به نتیجه برسد.
