آخرین بدرقه کوروش زارعی/ هنرمندی که جانش را برای ایران می‌داد
به گزارش سینمارسانه، صبح سه‌شنبه ۱۹ آبان، حوزه هنری انقلاب اسلامی میزبان جمعی از هنرمندان و مدیران فرهنگی بود که برای بدرقه پیکر کوروش زارعی گرد هم آمده بودند؛ هنرمندی که سال‌ها از عمر خود را در عرصه تئاتر، سینما و تلویزیون سپری کرد و در سال‌های اخیر، مسئولیت مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری را بر عهده داشت.
حجت‌الاسلام محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری، پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، نیکنام حسینی‌پور مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد اله‌یاری فومنی مدیرعامل صندوق اعتباری هنر، امیرحسین شفیعی مدیر مرکز هنرهای نمایشی سوره، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ایوب آقاخانی، حسین پارسایی، فاضل نظری، داود فتحعلی‌بیگی، انوش معظمی، میرطاهر مظلومی، توحید معصومی و جمع دیگری از هنرمندان و مدیران فرهنگی در این مراسم حضور داشتند. وفا طرفه همسر زارعی، فرزندان و مادر این هنرمند نیز در این آیین حاضر بودند.
پیکر زنده‌یاد زارعی پیش از آغاز رسمی مراسم به تالار اندیشه حوزه هنری منتقل شد و حاضران با مداحی و شروه‌خوانی محسن میرزاعلی و نواختن موسیقی با او وداع کردند. این مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم، پخش سرود جمهوری اسلامی ایران و نمایش بخش‌هایی از بازی‌ها و فعالیت‌های هنری زارعی همراه بود و اجرای آن را نجم‌الدین شریعتی بر عهده داشت.
شریعتی در آغاز مراسم با اشاره به دشواری سخن گفتن در برابر پیکر این هنرمند گفت: «خوش به حال زارعی که متعهدانه به عالم هنر خدمت کرد و حالا این جمع برای وداع با پیکر او همراه شده‌اند. او امضای خود را در عالم هنر داشت.»
«من سرباز حوزه هنری و سرباز سیدعلی خامنه‌ای هستم»
امیرحسین شفیعی، مدیر مرکز هنرهای نمایشی سوره، در ابتدای مراسم گفت که به جای خیرمقدم گفتن به حاضران، ترجیح می‌دهد صدای خود کوروش زارعی شنیده شود؛ چراکه به تعبیر او، همه مهمان کوروش زارعی هستند.
در ادامه، بخشی از صدای ضبط‌شده این هنرمند پخش شد که در آن ضمن خوشامدگویی به دوستان و همکارانش، از روحیه دوستی، تعامل و پرهیز از کینه‌ورزی سخن می‌گفت.
زارعی در این پیام گفته بود: «هیچ‌وقت در زندگی‌ام یاد نگرفته‌ام که با کسی کینه‌ای داشته باشم؛ این را پدر و مادرم به من یاد داده‌اند. همیشه نگاهم این بوده که با همه تعامل داشته باشم. همیشه به من یاد داده‌اند که همه را دوست داشته باشم و با تعامل، دوستی، رفاقت و برادری، همه کار پیش ببریم.»
او در بخش دیگری از این پیام، از جایگاه حوزه هنری در زندگی حرفه‌ای و شخصی خود سخن گفته بود: «من همیشه اعلام کرده‌ام و گفته‌ام: من سرباز حوزه هنری هستم؛ چه باشم و چه نباشم. من در اینجا رشد کرده‌ام، من در حوزه هنری بزرگ شده‌ام. حوزه هنری خانه اول و دوم من است. می‌خواهم بگویم من دست‌پرورده حوزه هنری هستم و به آن افتخار می‌کنم.»
زارعی در ادامه با اشاره به همکاری خود با نهادهای فرهنگی مختلف تأکید کرده بود: «من سرباز سیدعلی خامنه‌ای هستم؛ جانم در راه انقلاب و سیدعلی خامنه‌ای و ارزش‌های انقلاب است.»
شفیعی پس از پخش این پیام، از خانواده زارعی و به‌ویژه وفا طرفه، همسر او، قدردانی کرد و گفت: «از خانم طرفه قدردانی می‌کنم که از برادر و پدر بزرگوار ما در این مدت مراقبت کرد. واقعاً فداکارانه در کنار آقای زارعی بود تا لحظه آخر.»
او همچنین از حوزه هنری به دلیل همراهی با زارعی در دوران بیماری و پیگیری روند درمان او تشکر کرد و یادآور شد که همسر این هنرمند قرار بود پنجشنبه نمایش «زنی شبیه مادر» را به نیت سلامتی او روی صحنه ببرد.
حسین پارسایی: بدون وضو روی صحنه تئاتر نمی‌رفت
حسین پارسایی، کارگردان تئاتر، با اشاره به سال‌های حضور زارعی در حوزه هنری و علاقه‌مندی او به نمایش‌های مذهبی گفت: «برای من سخت است که با کوروش خداحافظی کنم؛ چون آمدن او به حوزه هنری را دیده‌ام. من دیدم که چطور قلبش برای نمایش‌های مذهبی می‌تپید.»
او با بیان اینکه زارعی حتی در دوران بیماری نیز اهل گلایه نبود، ادامه داد: «در آخرین دیدارمان جز شکر خدا از زبان کوروش نشنیدم. درد داشت، اما گلایه نکرد؛ چون مرد خدا بود.»
پارسایی با اشاره به آثار مذهبی و آیینی زارعی، از علاقه و اعتقاد عمیق او به اجرای این آثار گفت و تأکید کرد که این هنرمند در بسیاری از اجراها، از جمله نمایش «بانوی بی‌نشان»، بدون وضو روی صحنه نمی‌رفت.
او با یادآوری اینکه زارعی همواره از حوزه هنری به‌عنوان خانه اول و دوم خود یاد می‌کرد، گفت: «او می‌گفت خانه اول و دوم من حوزه هنری است، اما خانه اول و آخرش حوزه هنری شد. به‌عنوان رفیقی که جز انسانیت از او ندیدم، می‌خواهم از او تشکر کنم.»
پیمان جبلی: امیدواریم میراث‌دار شایسته‌ای برای او باشیم
پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، زارعی را نمونه روشن هنرمند مسئول، متعهد و وظیفه‌شناس دانست و گفت: «هنر قدرت دارد و این قدرت با خود مسئولیت به همراه می‌آورد. هنرمندی که به توانمندی هنر و قدرت تأثیرگذاری آن واقف باشد و این ظرفیت را در مسیر مسئولیت اجتماعی، آرمان‌ها، باورها و اعتقادات اصیل خود به کار بگیرد، هنرمندی مسئول است.»
او با اشاره به نقش هنرمندان در بزنگاه‌های اجتماعی و تاریخی افزود: هنرمند مسئول کسی است که با درک شرایط، در موقعیت‌های حساس حضوری فعال و مؤثر داشته باشد و برای ایستادگی بر باورهای خود حتی از برخی فرصت‌های مادی چشم‌پوشی کند.
جبلی با اشاره به خاستگاه زارعی در میناب و آغاز فعالیت‌های هنری او از دوران نوجوانی گفت: این هنرمند از همان سال‌های ابتدایی استعداد خود را در عرصه هنرهای نمایشی نشان داد و پس از حضور در تهران و فعالیت در سینما و تلویزیون، به‌تدریج جایگاه خود را در میان مخاطبان پیدا کرد. ایفای نقش در مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر» از جمله نقش‌های شناخته‌شده او بود.
رئیس سازمان صداوسیما همچنین از دیدار خود با زارعی در ماه‌های گذشته یاد کرد و گفت: با وجود وضعیت جسمانی نامناسب، دغدغه‌های همیشگی خود را دنبال می‌کرد و همچنان درباره توسعه تئاتر دینی، اعتقادی و انقلابی، تئاتر مقاومت و بین‌المللی شدن این گونه نمایشی صحبت می‌کرد.
جبلی احیای تئاتر بچه‌های مسجد، پیگیری ایده بین‌المللی شدن تئاتر مقاومت و ابتکارات زارعی در زمینه اجرای آثار نمایشی مرتبط با مناسبت‌های اعتقادی، به‌ویژه اربعین، را از جمله یادگارهای او در دوران مدیریت نزدیک به ۱۰ ساله‌اش در حوزه هنری برشمرد.
او در پایان ابراز امیدواری کرد که جامعه فرهنگی و هنری کشور بتواند میراث‌دار شایسته‌ای برای تلاش‌ها و خدمات این هنرمند باشد.
حسین پورکریمی: با رفتن کوروش، یک الماس از تئاتر کم شد
حسین پورکریمی، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون، با اشاره به دوستی و همکاری خود با زارعی گفت: «من این افتخار را داشتم که با کوروش زارعی دوست بودم و برای او ایفای نقش کردم. در زمان بیماری با او تماس گرفتم تا با او صحبت کنم. خواهرش تلفن را پاسخ داد و گفت کوروش خیلی درد داشته و الان خواب است. اکنون او برای همیشه خوابیده است. خوش به حال او که از همه ما بیدارتر و زنده‌تر است.»
او با یادآوری روحیه مهربان و صمیمی زارعی گفت که حتی در مواجهه با شوخی‌ها و شیطنت‌های دوستانش نیز با لبخند و خوش‌رویی برخورد می‌کرد.
پورکریمی همچنین به همکاری در نمایش «اروند خون» اشاره کرد؛ نمایشی به نویسندگی ایوب آقاخانی که برای اجرای آن، استفاده از ۴۶ هزار لیتر آب و ساخت استخری روی صحنه ضرورت داشت. به گفته او، زارعی برای به صحنه رفتن این اثر تلاش بسیاری کرد و در شرایطی که سالن‌های مختلف از پذیرش آن خودداری می‌کردند، در کنار دیگر عوامل برای اجرای نمایش ایستاد.
او با اشاره به حضور بیش از ۸۰ بازیگر در این نمایش که نقش شهدای غواص را ایفا می‌کردند، گفت: «مردم وقتی این نمایش را می‌دیدند، باورشان نمی‌شد که چنین اثری روی صحنه تئاتر اجرا شود.»
پورکریمی در پایان با اشاره به تأثیر حضور زارعی در حوزه هنری بر فضای فعالیت هنرمندان گفت: «به نظرم با مرگ کوروش زارعی یک الماس از تئاتر کم شد. کوروش با آمدنش در حوزه هنری وضعیت را خوب کرده بود و دیگر هنرمندان را دسته‌بندی نمی‌کردند.»
ایوب آقاخانی: می‌توان هنرمند بود و سالم زندگی کرد
ایوب آقاخانی، نویسنده، کارگردان و بازیگر تئاتر، با اشاره به رفاقت چندین‌ساله خود با زارعی گفت: «سخن گفتن درباره کوروش، سخن گفتن درباره یک پدیده است. او کارهای فرهنگی بسیاری انجام داد، اما برای شیوه زیست و منش شخصی‌اش ارزش بیشتری قائلم.»
او با اشاره به اینکه زارعی برای بسیاری از مخاطبان کشورهای همسایه با بازی در مجموعه «یوسف پیامبر» شناخته شده بود، تأکید کرد آنچه بیش از فعالیت‌های حرفه‌ای او اهمیت دارد، شیوه زندگی و منش شخصی‌اش است.
آقاخانی با بیان اینکه زارعی الگویی برای نسل جوان بود، گفت: «او خواست به نسل جدید تأکید کند می‌توان هنرمند بود و سالم زندگی کرد؛ می‌توان مدیر فرهنگی بود و سیاست‌ورزی نکرد. می‌توان امکانات فراوانی در اختیار داشت، اما هرگز خطا نکرد و انسان باقی ماند.»
این هنرمند با اشاره به اینکه جهان امروز از الگوها و اسطوره‌ها خالی شده است، زارعی را تجسم انسانی اخلاق‌مدار در عرصه فرهنگ دانست و افزود: او نشان داد که می‌توان در تئاتر آیینی و اعتقادی فعالیت کرد، نقد شنید و همچنان سربلند ماند؛ تا جایی که حتی منتقدان نیز در برابر منش انسانی او سر تعظیم فرود آورند.
آقاخانی در پایان با انتقاد از افرادی که جامعه هنری را به بی‌اخلاقی متهم می‌کنند، گفت: «کسانی که هنرمندان را به بی‌اخلاقی متهم می‌کنند، چرا لنز دوربین خود را بر زندگی کوروش زارعی نمی‌اندازند؟»
فاضل نظری: گواهی می‌دهم که کوروش زارعی نفاق و ریا نداشت
فاضل نظری، شاعر، در این مراسم شعری با مطلع «در این میخانه مستی می‌کنند از فرط هوشیاری» خواند و سپس درباره ویژگی‌های شخصیتی زارعی سخن گفت.
او با اشاره به دشواری یادآوری خاطرات مشترک با این هنرمند گفت: «کوروش یک انسان معمولی نبود؛ همچون او دیگر نیست. فکر نکنیم می‌توان کوروش‌ها را تکثیر کرد. کوروش یک‌دانه بود.»
نظری با اشاره به اینکه زارعی در کنار بازیگری و کارگردانی، مسئولیت‌های اجرایی و مدیریتی نیز بر عهده داشت، مهم‌ترین ویژگی او را یکرنگی و صداقتش دانست و گفت: «کوروش بازیگر خوبی هم بود، کارگردان بود، هنرمند بود، مدیر اجرایی بود، اما خودش بود. اگر به چیزی اعتقاد داشت و اگر حرفی می‌زد، برخلاف خیلی از مردم این روزگار که روی نقاب‌هایشان نقاب می‌زنند، کوروش بی‌نقاب بود.»
او ادامه داد: «گواهی می‌دهم که کوروش نفاق نداشت، ریا نداشت. کوروش زندگی واقعی‌اش را به نمایش گذاشت. ممکن است خیلی از ما به دلیل منافع کوچک دنیا و موفقیت‌های زودگذر، باورهایمان را پنهان کنیم، دروغ بگوییم و ریا بورزیم؛ اما کوروش واقعی بود و این توفیق را پیدا کرده بود که در حوزه اعتقاداتش کار کند.»
این شاعر همچنین از مهمان‌نوازی و صمیمیت زارعی یاد کرد و گفت: «کوروش غریب بود؛ در تهران غریب بود، در قم هم همین‌طور. از میناب بندرعباس آمده بود، اما آن‌قدر خون‌گرم و صمیمی بود که احساس می‌کردیم ما مهمان او هستیم.»
نظری در بخش دیگری از سخنانش به کوتاهی عمر انسان و مواجهه با مرگ اشاره کرد و با بیان اینکه مرگ برای نصیحت کردن انسان کافی است، گفت زارعی تا آخرین لحظه بر باورهای خود ایستاد و امیدوار است روح او مشمول رحمت و بخشایش الهی باشد.
محمد قمی: زارعی هنرمندی قرآنی، جهادی و متقی بود
حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، نیز با تجلیل از شخصیت هنری و اخلاقی زارعی، او را هنرمندی قرآنی، جهادی، مکتبی، متعهد و متقی توصیف کرد.
قمی با اشاره به سفرهای مشترک خود با زارعی، به‌ویژه سفر به بصره، از استقبال مردم عراق از این هنرمند یاد کرد و گفت: زارعی در کشورهای مختلفی از جمله ترکیه، لبنان، عراق، تونس و سوریه شناخته شده و مورد استقبال قرار گرفته بود.
او تواضع و اخلاص را از ویژگی‌های برجسته زارعی دانست و افزود: این هنرمند با عزت نفس و بدون طرح درخواست شخصی به دیدار او می‌آمد و بیشتر دغدغه‌های فرهنگی و هنری خود را مطرح می‌کرد.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی یکی از دغدغه‌های زارعی را کم‌توجهی به بانوان در عرصه هنر عنوان کرد و گفت: او معتقد بود در تئاتر، به‌عنوان هنر مادر، ظرفیت‌ها و سرمایه‌های ارزشمندی وجود دارد که باید مورد توجه قرار بگیرند.
قمی همچنین از نگاه بین‌المللی زارعی به هنر و ظرفیت‌های فرهنگی ایران و منطقه سخن گفت و تأکید کرد که او در کنار خلقیات و ویژگی‌های اخلاقی برجسته، صاحب اندیشه و نگاه قابل اعتنایی در حوزه هنر دینی، قرآنی و مقاومت بود.
او با اشاره به ویژگی‌های مدیریتی زارعی گفت: «او مدیر بود، بااراده، دلسوز و پیگیر. کارهایش تشریفاتی نبود و اهل ادا و اصول نبود. هیچ مانعی نمی‌توانست او را متوقف کند؛ راه پیدا می‌کرد، از کنار موانع عبور می‌کرد و کار را به آنچه معتقد بود می‌رساند.»
قمی همچنین از تلاش‌های زارعی برای حمایت از گروه‌های جوان‌تر، توسعه تئاتر بچه‌های مسجد و فعالیت‌های نمایشی مرتبط با اربعین یاد کرد و گفت: او برای نسل جوان فرصت فعالیت فراهم می‌کرد و به آنها میدان می‌داد.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به روزهای بیماری این هنرمند نیز گفت: زارعی با وجود درد و رنج جسمانی، از بیماری خود گلایه نمی‌کرد، ذکر خدا می‌گفت و همچنان درباره برنامه‌های آینده و افق‌های پیش رو صحبت می‌کرد.
او در پایان ابراز امیدواری کرد که مسیر فعالیت‌های فرهنگی و هنری زارعی ادامه پیدا کند و یاد او در این عرصه زنده بماند.
فرزند زارعی: پدرم جانش را برای ایران می‌داد
امیرعلی زارعی، فرزند این هنرمند، در سخنانی با قدردانی از حضور هنرمندان و مردم در مراسم بدرقه پدرش، از ویژگی‌های اخلاقی او گفت و تأکید کرد که پدرش با همه مردم صادقانه و بی‌تکلف رفتار می‌کرد.
او گفت: «کوروش زارعی با همه مردم همچون کف دست صاف و ساده رفتار می‌کرد و با همه خوب بود. این آموزه را از امام حسین (ع) داشت. فقط با افرادی که به ایران پشت کرده بودند، خوب نبود؛ او جانش را برای ایران می‌داد.»
فرزند زارعی در ادامه با اشاره به روزهای سخت بیماری پدرش، به صحبت‌های حسین پورکریمی درباره خواب بودن او در روزهای پایانی اشاره کرد و گفت: «بابا یک هفته خواب نداشت؛ سکسکه امانش را بریده بود و نمی‌توانست نفس بکشد. اکنون خوابیده است.»
او همچنین از علاقه پدرش به حوزه هنری، شهدا و اهل بیت (ع) یاد کرد و گفت: «پدرم می‌گفت حوزه هنری خانه من است. همیشه در این مسجد نمازش را می‌خواند و پای این رواق شهدا گریه می‌کرد. اکنون هم کنار همین رواق خوابیده است و پرچم یا حسین (ع) روی اوست.»
امیرعلی زارعی در پایان از حاضران برای همراهی و ابراز همدردی با خانواده قدردانی کرد و برای مادر و خواهرش طلب صبر و آرامش کرد.
مراسم یادبود این هنرمند نیز یکشنبه ۲۴ آبان از ساعت ۱۴ تا ۱۶ در مسجد شهید آیت‌الله خامنه‌ای حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار خواهد شد.
