«صومعه‌سرا» روایتی روی لبه تیغ بدون شعارزدگی
به گزارش سینمارسانه، چهل‌ویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران در بخش مسابقه داستانی خود میزبان فیلم کوتاه «صومعه‌سرا» است؛ اثری تجربی در قالب پلان‌سکانس (لانگ‌تیک) که قصه خود را در بستری تاریخی و در مواجهه دو قطب متفاوت از زیست اجتماعی و باورهای سنتی روایت می‌کند.
فاطمه پالیزبان، کارگردان فیلم کوتاه «صومعه‌سرا» درباره چگونگی پیدایش ایده اولیه و فیلم‌نامه این اثر گفت: «من چون دانش‌آموخته انجمن سینمای جوانان ایران بودم و از اساتید خوبی بهره بردم، همواره این تأکید وجود داشت که از هر امکانی که باعث تسهیل فیلم‌سازی می‌شود استفاده کنیم. نقطه شروع این فیلم از یک لوکیشن تاریخی بود که امکان استفاده رایگان از آن برایم فراهم شد. در آن لوکیشن نشسته بودم و با پرسش "چه می‌شود اگر..." به این فکر کردم که چه قصه‌ای در دل این خانه می‌تواند جریان داشته باشد و اینجا کجاست؟ در ابتدا به این ایده رسیدم که اگر اینجا یک روسپی‌خانه باشد چه اتفاقی رخ می‌دهد.»
او با اشاره به جذابیت پارادوکس‌ها در درام ادامه داد: «از آنجا که خاصیت متناقض‌نما در سینما کارکرد زیادی دارد و برایم جذاب است، از این ویژگی بهره بردم و آن را در تقابل با سنت‌های مذهبی قرار دادم که با فرهنگ ایرانی‌ها سنخیت فراوانی دارد؛ به همین دلیل فضای کار بسیار ایرانی است. ایده بر این مبنا شکل گرفت که اگر زنی با چنین موقعیتی بخواهد یک آیین مذهبی برگزار کند چه رویدادی پیش می‌آید و رفته‌رفته با پیوند داستانک‌ها، فیلم‌نامه کامل "صومعه‌سرا" شکل گرفت.»
این هنرمند درباره فرم و ساختار روایی اثر و دلیل اجرای سکانس‌پلان توضیح داد: «نکته متمایز "صومعه‌سرا" پلان‌سکانس (لانگ‌تیک) بودن آن است. از آنجا که فیلم در زمان واقعی (رئال‌تایم) می‌گذرد و زمان قصه دقیقاً همان زمان فیلم است، تصمیم بر این شد که هیچ برشی وجود نداشته باشد. جریان احساسات و حس صحنه‌ها به‌گونه‌ای بود که در دکوپاژ و میزانسن‌ها واقعاً جای برشی نمی‌دیدم و همه چیز شفاف و پیوسته جلو می‌رفت. علاوه بر آن، انگیزه شخصی برای مشق و تجربه سکانس‌پلان نیز در این تصمیم تأثیرگذار بود.»
این فیلم‌ساز در تشریح چالش‌های مرحله تولید و محدودیت‌های مالی اظهار کرد: «محدودیت‌ها در فیلم کوتاه به دلیل نبود بازگشت مالی همواره وجود دارد. بزرگ‌ترین چالش ما این بود که به دلیل لانگ‌تیک بودن و هزینه‌های بالای تجهیزات سینمایی و آفیش، مجبور بودیم کار را تنها در یک روز ضبط کنیم، در حالی که در شرایط مطلوب مالی نیاز به دو روز برای تمرین کامل و اجرای روان‌تر داشتیم.»
او افزود: «به دلیل ساختار کار که دوربین از فضای داخلی به فضای خارجی و بالعکس حرکت می‌کرد و با تغییرات مداوم نور و دیافراگم روبه‌رو بودیم، ناچار شدیم از دوربین الکسا و تجهیزات پیشرفته استفاده کنیم تا کیفیت افت نکند؛ چرا که بدون کات، امکانی برای تعویض لنز یا پوشش نواقص وجود نداشت و همین ضرورت، کار را در آن یک روز بسیار سنگین و فشرده کرد.»
کارگردان «صومعه‌سرا» درباره حضور در جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران مطرح کرد: «حضور در این رویداد معتبر برای من بسیار خوشایند است. به عنوان فیلم‌سازی که مسیر فیلم‌سازی استاندارد را از انجمن سینمای جوانان آغاز کرده و سال گذشته نیز فیلم پایان‌دوره‌ام در جشنواره دیده شد، می‌دانم که این جشنواره تا چه میزان در تثبیت جایگاه یک فیلم‌ساز و دیده‌شدن اثرش تأثیر دارد. تنوع و گستردگی مخاطبان کوتاه تهران با جشنواره‌های دیگر قابل مقایسه نیست و این حضور بی‌تردید بر آینده کاری من مؤثر خواهد بود.»
او در پایان با اشاره به حساسیت‌های مضمونی اثر یادآور شد: «در "صومعه‌سرا" با قشری از تاریخ و جامعه روبه‌روییم که هرچند محدود، اما واقعیت زیستی‌شان انکارناپذیر است. تقابل و گره خوردن این موضوع با باورها و فرهنگ بخشی دیگر از جامعه، پیرنگ جذابی خلق کرد؛ اما این روایت کاملاً روی لبه تیغ حرکت می‌کند. اگر اثر اندکی به یک سمت می‌رفت به ورطه دیگری می‌افتاد و اگر به سمت دیگر متمایل می‌شد درگیر شعارزدگی و رویکرد ایدئولوژیک می‌شد. تلاش ما این بود که بدون هیچ‌گونه سوگیری یا ادعایی، صرفاً قصه‌ای را بدون جانبداری روایت کنیم تا قضاوت و برداشت بر عهده خود مخاطب باشد.»
